doorgelicht

Help, alles wordt steeds complexer!

Help, alles wordt steeds complexer!
Deze reportage verscheen eerder in bookzine 6 met als thema Overdaad.

Het schijnt heel millennial te zijn om te klagen. En ook om te ­houden van authenticiteit, ­eenvoud en avocado on toast. Daarom: een klaagstuk over ­dingen die te complex zijn ­geworden (en een beetje over avocado on toast). Illustraties BirdsEye Design

Veel dingen lijken steeds complexer te worden. Als er een probleem is met je internetaansluiting bijvoorbeeld, en je eerst dertig stappen moet doorlopen op de website van je provider voordat je een telefoonnummer vindt, waarna je wordt doorverbonden met een klantenservicemedewerker in India die je niet begrijpt als je je straatnaam spelt. Alle formulieren die je moet invullen om een subsidie aan te vragen om je eigen werk te kunnen financieren. Of – indien voorgaande is mislukt – wanneer je solliciteert en drie uitgebreide online testen en twee zenuwslopende gespreksrondes moet doorlopen om kans te kunnen maken op een heel gemiddelde baan.

Soms kun je met harde cijfers aantonen dat het niet alleen gevoelsmatig zo is, maar dat dingen écht toenemen in ingewikkeldheid. Neem de belastingaangifte. Die wordt in België door nieuwe regels elk jaar weer wat complexer. Het bewijs: de codes die er jaarlijks bij komen. Alleen Ierland heeft met 1.300 codes op de belastingaangifte meer codes dan de 885 in België.

Als Nederbelg (de slogan van de Nederlandse Belastingdienst, die trouwens 50 codes hanteert, is “Leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker”), gruwde ik de eerste keer – en alle volgende keren – dat ik de Belgische bruine enveloppe kreeg. De handleiding die erbij zit, lijkt op die van een ingewikkeld bordspel waarvan je na meermaals lezen nog steeds de regels niet snapt. De eerste keer nam ik het boekwerk mee naar een loket, waar een medewerker goochelde met de codes op de brieven van mijn werkgevers, waarna er een papiertje uit de printer rolde met nieuwe codes, die ik weer mee naar huis nam en op een website invulde, waarna er als bij een random number generator een bedrag verscheen. Ik schrok me een ongeluk toen ik de getallen zag en vroeg me vooral af: waar komt dat bedrag vandaan?

In 2017 telt het Belgische aangifteformulier voor de personenbelasting 885 verschillende invulcodes. Dat zijn er 75 meer dan 2016. In 2015 kwamen er 43 codes bij en in 2016 kwamen er 38 extra codes bij.

Sindsdien huur ik een boekhouder in die het in mijn plaats begrijpt. Dat is goedkoper dan zelf werkdagen uittrekken om het systeem van belastingen, sociale zekerheid, pensioenen en verzekeringen te doorgronden. In Nederland beseft de overheid hoe ingewikkeld financiële producten kunnen worden; net als bij sigaretten hebben ze een waarschuwingslabel ingevoerd voor dubieuze beleggingspensioenen, aflossingsvrije hypotheken en woekerpolissen. Echt waar.

Is het wel eerlijk om te verwachten dat ik, jij en je bijziende bejaarde buurman alle regels en procedures in een steeds complexere samenleving kunnen navigeren? “De impliciete veronderstelling achter veel van de huidige regels lijkt te zijn dat iedereen altijd netjes de post bijhoudt en begrijpt, reageert op aanmaningen, zich voortdurend bijschoolt, op tijd zijn pensioen organiseert, actieve keuzes in de zorg maakt en, mocht er iets misgaan, de juiste wegen weet te bewandelen om die fouten te herstellen,” waarschuwt de Nederlandse ­Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

Millennials zijn no-nonsenseconsumenten op zoek naar eenvoudige producten zonder keuzestress. Daarom shoppen ze liever bij discounters dan bij de supermarkt. Een discounter – zoals Aldi of Lidl – heeft gemiddeld 1.400 verschillende producten, een supermarkt 20.000.

De lat komt voor iedereen steeds hoger te liggen, ongeacht opleidingsniveau, taal- of computervaardigheid, zowel in Nederland als België.

Klagen over hoe moeilijk alles is, is zoals gezegd heel millennial. Dat vindt ook de Australische miljonair Tim Gurner, die het nieuws haalde omdat hij meent dat millennials best een hypotheek kunnen afsluiten als ze niet langer hun geld uitgeven aan avocado on toast. De onderliggende boodschap is: er zijn genoeg ­stabiele, goedbetaalde jobs en een hypotheek afsluiten is een eitje. Millennials die te weinig verdienen en niet snappen hoe ze een lening moeten afsluiten zijn – verslik je niet in je designkoffie    gewoon DOM.

Wat mij betreft kunnen Gurner en zijn ongevraagde financiële advies een dikke middelvinger krijgen. Zolang belastingaangiftes 885 codes beslaan en een hypotheek vergezeld wordt van 25 bladzijdes aan kleine lettertjes, investeer ik de euro’s waarvan ik zeker weet dat ze van mij zijn liever met een gerust hart in de vijf doodeenvoudige ingrediënten van avocado on toast.

De avocado on toast-index bestaat echt. Als millennials zouden stoppen hun geld aan hip eten zoals avocado on toast te verspillen, zouden ze dan dat geld kunnen gebruiken om een huis te kopen? De ‘avocado on toast-index’ neemt de gemiddelde prijs van avocado on toast in een handvol cafés in elke stad en berekent hoeveel stukken toast je zou moeten laten staan om een aanbetaling van 20% te kunnen doen op een huis. De huizenprijzen zijn gebaseerd op de gemiddelde ­prijs voor een appartement van 90 m² buiten het stadscentrum. In Berlijn zou je 19 jaar je dagelijkse toast moeten laten staan (dat zijn er 6.968), in New York 33 jaar (dat zijn er 12.135), in Hong Kong 54 jaar (dat zijn er 19.816) en in Londen 67 jaar (dat zijn er 24.499).

Schrijf je reactie

Selma Franssen is freelance journalist en auteur van 'Vriendschap in tijden van eenzaamheid' (uitgeverij Houtekiet, 2019). Haar werk verscheen onder meer bij Charlie Magazine, OneWorld, De Morgen, De Standaard, The New Statesman, VPRO en Vice. Ze volgde het postgraduaat Internationale Onderzoeksjournalistiek, ontving een beurs van het Fonds Pascal Decroos voor haar werk en presenteert journalistieke lezingenreeks 'Moeilijke Dingen Makkelijk Uitgelegd'.

Lees verder in Wereld

Colofon

Adres Redactie

Toko Space t.a.v. Charlie Magazine
Statiestraat 139
2600 Antwerpen