1 beeld, 100 woorden

“Dit was de eerste keer dat ik mezelf zag op televisie”

“Dit was de eerste keer dat ik mezelf zag op televisie”

Hoofdredactrice Jozefien was in een vorig leven art-director bij de weekbladen. Ook vandaag is ze nog elke dag met beeldvorming bezig: wat voor impact hebben de beelden die we zien op hoe we de wereld begrijpen? In de rubriek 1 beeld, 1000 woorden bekijkt ze elke maand een beeld dat haar heeft geraakt of aan het denken heeft gezet.

Een van de leukere dingen aan kinderen hebben, is dat je je eigen jeugd kan herbeleven en wat jij leuk vond als kind, aan je eigen zonen of dochters doorgeven. Zo kijk ik regelmatig met mijn oudste zoon een familiefilm uit de eighties en nineties, zoals ‘E.T’., ‘Back tot the Future’, ‘Stand By Me’, ‘Karate Kid’, ‘The Goonies’ of ‘Hook’. Terwijl we deze films bekeken viel me iets op: de hoofdpersonages zijn allemaal jongens of mannen.

De films die me gevormd hebben als kind, die me dingen hebben geleerd over vriendschap, je angsten overwinnen en volwassen worden, werden me verteld door de ogen van een jongen of een man. Niet verwonderlijk dus dat ik er op mijn elfde uitzag als een halve jongen, met kort piekjeshaar en een jeanssalopet. Ik zag namelijk nooit een meisje dat op mij leek qua karakter. De jongens beleefden de avonturen in de film, dus wilde ik op hen lijken.

“Waren de zussen uit de series niet ijdel of dom, dan wel betweterig en enkel met school bezig.”

Ook in de series waren het meestal jongens met wie ik sympathiseerde. De meeste meisjes in de series waar ik naar keek zoals ‘Family Ties’, ‘Growing Pains’, ‘The Fresh Prince of Bel Air’ of ‘Alf’, waren vooral met hun uiterlijk bezig. Ze werden geportretteerd als emotioneel, ijdel en een beetje oppervlakkig. Denk maar aan Mallory uit ‘Family Ties’. Op Wikipedia leest haar personagebeschrijving als volgt: “Ze is voornamelijk geïnteresseerd in leuke jongens, kleding en winkelen, en heeft verder geen enkele ambitie in het leven.” Of Hillary Banks uit ‘The Fresh Prince’ die het verstand had van een designer handtas. Waren de grote zussen uit de series niet ijdel of dom, dan wel betweterig en enkel met school bezig. In ieder geval waren de meisjes nooit de coole personages, maar randfiguren waar het hoofdpersonage (de jongen dus) ruzie mee maakte.

De series en films die ik hierboven beschrijf, zijn geen uitzondering. 85% van alle films heeft een mannelijke hoofdrolspeler. Ongeveer 70% van alle personages die een tekst uitspreken zijn mannen of jongens. Die verhouding zorgde er mee voor dat ik als kind en tiener nogal met mijn zelfbeeld in de knoop zat. Ik voelde me geen ‘echt’ meisje omdat ik er niet uitzag zoals de meisjes op televisie. Bovendien wilde ik niet op hen lijken, want de jongens in de films en series deden veel leukere dingen dan zij.

Dat veranderde toen ik Darlene leerde kennen, de dochter van Roseanne uit de gelijknamige serie. Darlene was grofgebekt en grappig, droeg slobbertruien en gaf geen moer om jongens of make-up, in tegenstelling tot haar zus Becky. Ik vond het heerlijk. Eindelijk was er een meisje op televisie op wie ik wél wilde lijken! Dat was een van de eerste keren dat ik mezelf terugzag op televisie. Ik herinner me het gevoel van herkenning nog goed, het gevoel niet de enige te zijn. Het was alsof iemand zei: “Het is oké zoals je bent, want Darlene is ook zo.” Het was een soort van legitimatie die ik zocht en vond om mezelf te kunnen zijn.

“Darlene was grofgebekt en grappig, droeg slobbertruien en gaf geen moer om jongens of make-up.”

Redactrice Dalilla onderschrijft hoe belangrijk representatie is voor opgroeiende kinderen. “Je mag niet onderschatten hoeveel impact het heeft op je zelfbeeld als puber, dat er niemand is zoals jij om naar op te kijken. Of met wie je je kan identificeren. Zwarte mensen in het algemeen, en zwarte vrouwen in het bijzonder, waren zo goed als onvindbaar in voorbeeldfuncties. Ze kwamen zelden op tv, en al zeker niet als volwaardig persoon met gedachten, interesses, diepgang. Je zag hen nooit in magazines of kranten, en ze stonden niet voor de klas. Het was zelfs moeilijk om een boek of een film te vinden waarin sterke, succesvolle zwarte vrouwen aan bod kwamen.”

Daarom ben ik vandaag zo blij met Netflix, dat een ruim aanbod aan films en series toont waarin vrouwen geen eendimensionale randpersonages zijn, maar mensen met diepgang en een eigen agenda. Denk maar aan ‘House of Cards’, ‘Black Mirror’ of ‘The Crown’, waarin de mannen- en vrouwenrollen evenwichtig verdeeld zijn en waarin de vrouwelijke personages even boeiend en moeilijk te doorgronden zijn als de mannelijke.

“Netflix vroeg aan een schrijvers en celebrities wanneer zij voor de eerste keer zichzelf herkenden op televisie.”

En ook qua diversiteit bedient Netflix een veel ruimer publiek dan de klassieke kabelseries, die voornamelijk witte mensen in de hoofdrol casten. In series als ‘Orange is the New Black’, ‘Master of None’ en ‘Dear White People’ nemen mensen van kleur de meest interessante rollen voor hun rekening. Er wordt een heel buffet aangeboden van verschillende personages met allerlei achtergronden. Want zoals ‘Dear White people’ zo mooi duidelijk maakt: “there’s no one way to be black”.

Op 1 augustus lanceerde Netflix de hashtag #FirstTimeISawMe, om de steeds groter wordende diversiteit te vieren in inclusieve media en in haar eigen programmatie. Netflix vroeg aan schrijvers en celebrities wanneer zij voor de eerste keer zichzelf herkenden op televisie. Al snel werd de hashtag opgepikt en gedeeld en kwamen de openhartige verhalen boven over de impact van bepaalde personages op iemands zelfbeeld.

#FirstTimeISawMe Parminder Nagra in Bend It Like Beckham: an Indian girl whose dreams were outside the norm of what’s expected. – @RukhDesai

Lavender from Matilda. A little black girl who loved to read?!?? I wanted to change my name. #FirstTimeISawMe – @LaticiaSWalker

Judge away: Girls was the first time I saw a body that looked like mine where weight wasn’t the character’s main concern #FirstTimeISawMe – @emilyhughes

Ik ben blij dat er vandaag voor jongeren een ruimer aanbod beschikbaar is. Want jezelf terugvinden in een personage, of het nu in een film, een serie of een boek is, is zo ontzettend belangrijk wanneer je je persoonlijkheid aan het ontwikkelen bent.

Toen ik dit stuk aan het schrijven was, werd ik nieuwsgierig naar wat ‘Darlene’ vandaag aan het doen zou zijn. Ik ontdekte dat actrice Sara Gilbert na ‘Roseanne’ nog in ‘ER’, ‘24’, ‘Will&Grace’ en ‘The Big Bang Theory’ speelde. Uit haar huwelijk met televisieproducente Allison Adler heeft ze een zoon en een dochter. Vandaag is ze getrouwd met Amerikaanse muzikante Linda Perry. Ze is een van de presentatrices van ‘The Talk‘, een talkshow met een divers team van gastvrouwen, waarvan ze het concept zelf bedacht en dat ze nu ook produceert.

Ik had op mijn dertien geen beter rolmodel kunnen tegenkomen.

 

Schrijf je reactie

Jozefien was in een vorig leven art-director bij de vrouwenbladen en is nu kapitein van het Charlie-schip. Haar stokpaardjes zijn gendergelijkheid, beeldvorming in de media en het opvoeden van twee luidruchtige jongens.

Lees verder in Mensen

Colofon

Adres Redactie

Toko Space t.a.v. Charlie Magazine
Statiestraat 139
2600 Antwerpen