“Je engageren voor mensenrechten is een virus”

Straffe mensen voor de camera: Ankie Vandekerckhove

Tom en Anthony van ‘Zwijgen is geen optie’ interviewen geëngageerde mensen die geen blad voor de mond nemen. Engagement is voor deze mensen geen hobby, maar staat centraal in hun leven. Vandaag: Ankie Vandekerckhove, ex-kinderrechtencommissaris en medewerkster bij het centrum voor Vernieuwing in de Basisvoorzieningen voor Jonge Kinderen.

Ankie Vandekerckhove vergelijkt de rechten van het kind met die van de vrouw. “Zolang vrouwen niet konden stemmen, gebeurde er niets om hen te helpen. Dat is ook zo bij jongeren: niemand werkt rond hun thema’s en problemen. En nog belangrijker: niemand komt met oplossingen.” Zelf had ze een goede jeugd waarin die problemen en oplossingen geen alledaagse bezigheid waren. “Ik had de luxe om niet te weten wat ik wilde doen op mijn achttiende. Dus ging ik maar rechten studeren. Later kwam daar criminologie bij. Misschien zet ik me daarom zo in voor de mensenrechten, en kinderrechten in het bijzonder – omdat ik zelf nooit iets te klagen gehad heb.”

Toch voelde ze ook toen al dat de wereld tekortschiet op vlak van mensenrechten. “Ik schreef bijvoorbeeld af en toe voor Amnesty International. Het beangstigde me dat een journalist opgepakt kon worden voor iets dat hij geschreven had.” Ook nu voelt ze diezelfde angst. “Voor mijn deur werden onlangs krakers in elkaar geslagen door voetbalhooligans en twee weken later was er een betoging van fascisten. Dat wij-zij-denken raakt steeds verder gecultiveerd in onze samenleving. Je voelt dat er iets niet klopt.” Volgens Ankie moet er nú naar de rechten van de mens gekeken worden, en in het bijzonder naar de rechten van het kind. “Simpelweg omdat iedereen recht heeft op verzorging en opvang, en niet omdat de samenleving er in de toekomst bij gebaat zou zijn.”

“Het was voor mij geen optie om op mijn kousenvoeten heel braaf te vragen om een minuutje tijd.”

In 1998 werd Ankie de eerste kinderrechtencommissaris van Vlaanderen. Die rol nam ze elf jaar op zich. “Het was niet altijd een leuke rol om te spelen. Er wordt al snel ‘daar is ze weer met haar mensen- en kinderrechten’ over je gedacht. Maar ik wist dat we er moesten staan. Het was voor mij geen optie om op mijn kousenvoeten heel braaf te vragen om een minuutje tijd. Je moet kwaad en verontwaardigd zijn.” Voor haar zijn engagement voor mensenrechten en kinderrechten dan ook een virus. “Eens het in je lijf zit, geraak je er niet meer vanaf. Het kruipt in je maag en lever, maar vooral in je hart.”

Twintig jaar later is er heel wat veranderd, zowel positief als negatief. “Ik hoor soms mensen in mijn omgeving opmerkingen maken die ze 20 jaar geleden niet zouden zeggen, omdat het klimaat dat niet toeliet.” De verhouding tussen de man op de straat en de beleidsmakers spelen volgens Ankie een belangrijke rol hierin. “Beleidsmakers hebben de mogelijk en de macht om de rest van de samenleving in een bepaalde richting te duwen. Maar vaak wordt er voor een makkelijkere weg gekozen en herhalen de twee elkaar. Het volk is immers nog steeds mogelijk kiesvee. Soms ben ik daarom wat bang van de stem van de meerderheid, hoe makkelijk ze de keuzes van politici volgen en verzeild raken in het idee dat ‘alles de schuld is van de anderen’.”

“Wij Europeanen noemen onszelf beschaafd en wijzen anderen terecht op hun verwaarlozing van de mensenrechten. Terwijl we net hetzelfde doen.”

De vluchtelingencrisis is daar het bekendste en meest zichtbare voorbeeld van, vind Ankie. “Tijdens de Eerste Wereldoorlog vluchtten anderhalf miljoen Belgen naar Nederland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebeurde hetzelfde. Mijn eigen vader vluchtte toen van België naar Frankrijk, en hij was zeker niet de enige. Hoezo kon dat toen allemaal wel en nu niet?” Ankie begrijpt ook waarom vluchtelingen uit Syrië of Jemen naar Europa komen, en niet naar Agola of Somalië. “Dat zou van de regen in de drup zijn. Wij noemen onszelf beschaafd, wijzen anderen terecht op hun gebruik en verwaarlozing van de mensenrechten. Niemand lijkt die hypocrisie door te hebben.”

Superdiversiteit is voor Ankie dan ook een vast gegeven waar je niet omheen kan. “Het hoort nu eenmaal bij een wereld die kleiner en kleiner wordt. Als we internationaal en globaal handel voeren en wapens uitwisselen, is het ook maar logisch dat ook mensen zich verspreiden. Antwerpen telt bijvoorbeeld meer nationaliteiten dan New York. Of je het nu wilt of niet, dat is gewoon zo.”

“Als de mensheid an sich slecht zou zijn, dienen mensenrechten om ons te beschermen van onszelf.”

Je verschuilen achter wij-zij-denken, kan volgens Ankie voor gevaarlijke gevolgen zorgen. “Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben we gezien waartoe die verdeling kan leiden. Daarom zijn de verdragen van de mensenrechten net verfijnd. Onder het grote mom: ‘dit nooit meer’. Daar kan je twee kanten mee uit. De eerste is om vast te houden aan die normen en waarden, zoals ik met mijn virus.” De tweede weg leidt naar de conclusie dat de mensheid an sich slecht is. “En dan dienen mensenrechten om je te beschermen tegen jezelf. Hoe je het ook draait of keert, ze zijn nodig.”

Ondanks dat Ankie’s geloof in de samenleving door de jaren heen wat aangetast is, is het er nog steeds, als een vaste waarde. “Je kan niet 24 op 24 verontwaardigd zijn, daar word je bitter van. Voor mij zijn de mensenrechten mijn bijbel, zo simpel is het. De perfecte regels bestaan niet, maar in alle religies komen de mensen- en kinderrechten voor; kijk maar naar de Tien Geboden. Of het nu God, Allah of de VN is die die regels oplegt, het zijn normen en waarden waar je naar moet streven.”

Bekijk de vorige afleveringen van Zwijgen is geen optie hier.
Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Zwijgen is geen optie en ontvang een update bij een nieuw interview.

Plaats zelf een reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Zonder jou
geen Charlie!

We hebben jou nodig om ons magazine te blijven maken. Kom dus bij de club en krijg:

  • 2 bookzines (nr. 8: najaar 2018, nr. 9: voorjaar 2019)
  • Charlie goodies toegang tot alle online artikels
  • En het allerbelangrijkste: de wetenschap dat je bijdraagt aan een stem die nodig is.

Zonder jou, geen Charlie!

Er is meer dan ooit nood aan eerlijke verhalen en het geloof dat we dingen kunnen veranderen. Hell yeah. Word een Charlie en maak ons magazine mee mogelijk.

Ik word lid!

Colofon

  • Hoofdredactie Jozefien Daelemans
  • Chef redactie Selma Franssen
  • Marketing & partnerships Sophie Docx
  • Art Direction & fotografie Sarah van Looy Carmen de Vos Sandra Mermans
  • Design & code Birdseye design
Adres Redactie

LDV United
t.a.v. Charlie Magazine
Rijnkaai 100
2000 Antwerpen