Interview

De hel in het paradijs

Congo: waar je liever geen vrouw bent

De hel in het paradijs

België is het tiende beste land ter wereld om te bevallen. Dat staat te lezen in het rapport van Save The Children, dat deze week uitkwam. Congo bengelt, net als vorig jaar, ergens helemaal onderaan die lijst. Charlie sprak met gynaecoloog dokter Guy Verhulst over de verschrikkelijke omstandigheden voor jonge moeders in het Afrikaanse land. ‘In Congo ben ik geconfronteerd met dramatische verloskunde.’ Tekst: Anke Wauters – Foto’s: Leen De Vuyst

Ratten trippelen door kraamklinieken, bevallingen gebeuren in pikdonkere ruimtes, vrouwen worden gehecht met mensenharen omdat er geen chirurgische draad voorhanden is, anticonceptie of abortus is onbespreekbaar en lokale charlatans laten radeloze zwangere vrouwen verkommeren nadat dubieuze voodoopraktijken uit de hand gelopen zijn. In 2011 trekt dokter Guy Verhulst voor het eerst naar Afrika. Wat een plezierreisje moest zijn, wordt een schokkende eyeopener. De gynaecoloog uit Aalst is in Congo getuige van verschrikkelijke bevallingsomstandigheden. De statistieken proberen het al jaren aan te tonen, maar Guy Verhulst ziet het met zijn eigen ogen: Congo is inderdaad een van de ergste landen in de wereld voor jonge moeders.

‘Ik ben thuisgekomen en ik heb mij meteen ingeschreven bij Artsen Zonder Vakantie’, vertelt dr. Verhulst. ‘Ik moest gewoon iets doen.’ Na enkele missies met Artsen Zonder Vakantie, kent Verhulst het werkveld op zijn duimpje. Hij besluit zijn eigen project op poten te zetten: ‘Ik wou mij vooral op verloskunde richten.’ Renaissance, verbonden aan de Koning Boudewijnstichting, helpt lokale kraamklinieken in Oost-Congo. ‘Vooral opleiding is belangrijk. We leren plaatselijke vroedvrouwen bijvoorbeeld hoe een echografie werkt of op welke manier ze de hartslag van de foetus kunnen meten’, lijst dokter Verhulst op.

Ratten trippelen door de kraamkliniek en bevallingen gebeuren in pikdonkere ruimtes.

Renaissance is actief in Bukavu, vlak bij het prachtige Kivumeer. Hoe mooi de streek is, zo verschrikkelijk is het om er te leven. Het gebied telt namelijk de meeste verkrachtingen in de hele wereld. Elke dag vinden er duizenden verkrachtingen plaats. Ook kinderen, vaak zelfs baby’s van amper een paar maanden oud, worden misbruikt. ‘Verkrachting is een oorlogswapen geworden in Congo’, getuigt dokter Verhulst. ‘Aan het type verwondingen kan je zien welke groepering er aan het werk is geweest.’

De zorgwekkende verloskunde en het afschuwelijke seksueel geweld veroorzaken een groot medisch probleem in de regio: fistels. Dat zijn abnormale verbindingen tussen twee organen of lichaamsholten, in dit geval dus de blaas en de vagina. Na een verkrachting of een problematische bevalling worden de vrouwen sowieso al aan de schandpaal genageld. De fistels helpen daarbij niet: een scherpe urinegeur omringt de slachtoffers en maakt ze alleen maar een groter doelwit.

Dokter Verhulst, Foto door Leen De Vuyst voor Renaissance

Niet elke dokter weet hoe je zo’n fistel moet behandelen. Verhulst herinnert zich een vrouw die duizend kilometer te voet aflegde om hulp te zoeken voor haar aandoening. Zie je, Congo is een onwezenlijk groot land. En omdat er amper tot helemaal geen wegen zijn, wordt het alleen maar moeilijker om van punt A naar punt B te geraken. En zelfs dan is hulp geen garantie. Plaatselijke ziekenhuizen hebben vaak geen infrastructuur, geen middelen, zelfs geen elektriciteit of schoon water. De dokters weten zich geen raad met gecompliceerde zaken.

Neem nu een andere jonge vrouw waar dokter Verhulst het over heeft. Ze heeft vergevorderde baarmoederhalskanker, maar laat zich niet behandelen door de plaatselijke artsen. ‘De musungu zal mij helpen’, klinkt het hoopvol. ‘Ik wacht tot de blanke dokter komt.’ Ze telt de dagen af op een kalender. Maar als dokter Verhulst haar uiteindelijk bereikt, is het al te laat. ‘Er is niets erger dan een jonge vrouw zien sterven en niets kunnen doen.’

Verkrachting is een oorlogswapen. Aan het type verwonding zie je welke groepering aan het werk was.

De verkrachtingen in Congo hebben intussen de internationale agenda bereikt. Maar die aandacht is een tweesnijdend zwaard, meent dokter Verhulst. ‘Verkrachtingen zijn verschrikkelijk. Het is iets waar dan ook gemakkelijk donaties voor binnenstromen’, legt hij uit. ‘Maar als er morgen in Kivu geen vrouwen meer verkracht worden, is dat een sociaal drama voor de streek.’

Bovendien verdwijnt het geld vaak in eigen zakken. Congo is enorm corrupt. Heel het land is een kaartenhuisje dat op instorten staat. Corruptie komt er op elk niveau voor en dat weegt op de maatschappij. ‘Je kan de bevolking niet vragen te stoppen met corruptie als de top het zelf doet. De vraag is of er iemand in Congo capabel is om een goed voorbeeld te geven. Momenteel zijn er geen good guys in het land. Iedereen bevindt zich in de grijze zone.’

Hoe maak je een vuist tegen al die verschrikkelijke hebzucht? En hoe kan je vechten tegen zoveel onrecht? Het antwoord: helemaal niet. Ja, dokter Verhulst zit vaak met de handen in het haar. Dat is normaal. Meer nog, dat is menselijk. Maar hoe moeilijk het ook is, zijn missie primeert: jonge moeders helpen. Hij is in de eerste plaats altijd dokter. ‘Ik moet geen oorlog voeren tegen die mannen’, maakt hij zich sterk. ‘Ik wil mensen helpen. Op het einde van de rit win ik er niets mee als ik persona non grata ben. Dan kan ik niemand meer bereiken.’

 

Anke2

Anke Wauters leeft voor en dankzij de verhalen die ze overal zoekt: in boeken, in mensen en in zichzelf. Ze wil graag een goede journaliste en een goed mens worden. Toen ze zeven jaar oud was, droomde ze dat ze kon vliegen. De volgende dag sprong ze van een stoel om het uit te testen. Vandaag valt ze nog steeds.
Ankeschrijfthetneer.com

 

Foto boven: Vrouwen in arbeid, door Leen De Vuyst voor Renaissance.

Schrijf je reactie

Charlie geeft regelmatig het woord aan mensen die - net als wij - geen blad voor de mond nemen.

Lees verder in Wereld

Colofon

Adres Redactie

Toko Space t.a.v. Charlie Magazine
Statiestraat 139
2600 Antwerpen