Opinie

“Dit is niet normaal. Laat je niks anders wijsmaken”

“Dit is niet normaal. Laat je niks anders wijsmaken”

Gisteren gaf president-elect Donald Trump weer het beste van zichzelf op Twitter. In een reeks boze tweets beweerde hij dat hij ook the popular vote zou hebben gewonnen, moesten er geen “miljoenen mensen illegaal hun stem hebben uitgebracht.” Deze uitbarsting past perfect in zijn rijtje irrationele en onpresidentiële acties, een lijstje dat steeds langer wordt. Het wantrouwen in zijn persoon en beleid is dan ook enorm. Talkshowhost John Oliver riep vorige week zijn kijkers nog op om te blijven beseffen dat Trump’s gedrag en standpunten “not normal” zijn. Ook journaliste Tine Maenhout kan niet wennen aan het idee van President Trump. “Een narcist in een van de machtigste bestuursfuncties van de wereld is onaanvaardbaar.”

‘It’s going to be okay’ – hoe krijg je het uit je strot?” schrijft Rutger Bregman (de Correspondent) een week geleden in een stuk dat hij bekroonde met de zwepende titel: ‘2016 is het 1933 van mijn generatie. Tijd om op te staan!’ Het is een van de meest relevante stukken die naar aanleiding van de Trump-verkiezing begin november werden geschreven. Zijn oproep  – met uitroepteken –  past in de verzameling van vlammende waarschuwingen die wereldwijd verschenen na de verkiezing van Donald Trump. En kijk, we lezen massaal ook dit stuk van Bregman, we delen, we zuchten en verzuchten en iets meer dan een week later wentelen we ons weer in onze ingezette winterslaap en dromen we van de miljoenen stemmen die ons sussen dat het allemaal wel zal meevallen met Trump en consorten nieuwe extreemrechtse machthebbers.

Specialisten en psychiaters spreken van een verregaand verlies van empathie op alle vlakken.

Ik snap dat niet. Rutger Bregman heeft gelijk. Hoe krijgen we het voor elkaar om zelfs nu niet op straat te komen en massaal het vuur onder een revolutie te stoken? Het gaat op veel vlakken best goed met onze samenleving. Veel mensen, vooral jongere generaties, zetten hun schouders onder milieu, gendergelijkheid en diversiteit, ze ijveren voor een leefbare samenleving waarin identiteiten gerespecteerd worden. Maar het gaat langs de andere kant ook helemaal niet goed. Specialisten en psychiaters spreken van een verregaand verlies van empathie op alle vlakken, waardoor zorg voor elkaar, de omgeving en onszelf vaak ver zoek is. Onze tijd kenmerkt zich dan ook door de opkomst van allerlei populistische stromingen waarin miljoenen mensen zich groeperen en leiders adoreren die het algemeen gevoel van onbehagen en vooral de angst moeten wegnemen.

En dus zitten we nu meer en meer klem tussen de idealen die we willen waarmaken en de rechtse mokerslagen die elkaar reeds jarenlang opvolgen met een recente Amerikaanse uppercut als triestige apotheose. Waarom pikken we dat? En vooral, waarom pikken we hén? Beseffen we eigenlijk wel genoeg wie ze eigenlijk zijn, de nieuwe machthebbers met Trump op kop? Bregman beseft het en hij benoemt als een van de weinigen in de lage landen duidelijk wat in Amerikaanse media algemeen wordt aangenomen: “net als Hitler en Mussolini is Trump een enorme narcist die een cultus om zichzelf heeft gecreëerd.”

trumptower

Trump International Hotel in Las Vegas. Via Istock

Dat is niets om los over te gaan. Een narcist in een van de machtigste bestuursfuncties van de wereld is onaanvaardbaar. Want narcistische politici als Donald Trump maar ook Hitler en Mussolini, Geert Wilders en Marine Le Pen leven simpelweg niet in de realiteit. Ze creëren zo maar eventjes hun eigen universum en herleiden de politieke en maatschappelijk werkelijkheid tot zodanig simplistische proporties dat alles mogelijk lijkt en zelfs de meest absurde ideeën echt realiseerbaar. Historicus Jan de Zutter omschrijft hen in Knack als “wraaklustige eenlingen die de complexiteit van de werkelijkheid ontkennen en een neiging vertonen tot radicalisme.” Dergelijke mensen streven autoritair leiderschap na en weten hun soms waanzinnige boodschappen als hardnekkige parasitaire slogans in miljoenen hoofden te planten.

Elizabeth Kolbert wijst er in The New Yorker bovendien op: “Trump’s disregard for propriety, for principles, and for anyone else’s view of the world is heartfelt. As a consequence, his lies have the emotional resonance of truth.” Als het zover komt dat enkele mensen een bizar nieuw wereldbeeld opdringen waarin ook nog eens massaal geloofd wordt, als de dag aanbreekt dat we collectief in het fictieve en spookachtige universum van iemand als Trump gaan leven, een universum dat op lange termijn als the real deal wordt aangenomen, dan zijn we niet goed bezig.

De kleinste vorm van kritiek maakt Trump razend omdat hij bestaat bij gratie van bevestiging en complimenten.

We moeten er dan ook op blijven hameren: persoonlijkheden als Trump, Wilders en Le Pen horen hoegenaamd niet thuis in bestuursfuncties. Besturen in se interesseert hen zelfs niet echt. Narcistische politici geven geen moer om de mensen die hen als leider zien. En doorgaans zijn ze bovendien ook gewoonweg incompetent. Ze praten zich overal uit, maken zich geliefd door conflicten te creëren, angst te zaaien en zichzelf dan als de redder in nood op te dringen. Ze slaan en ze zalven om mensen te binden. Ze zijn brutaal en respectloos, beledigen en beschimpen en kennen daarbij geen grenzen van fatsoen. Ze hebben nooit een constructieve oplossing en ze zijn in principe overal tegen. “Dergelijke leiders willen slechts één ding echt,” stelt Jan De Zutter en hij verwijst daarbij naar de uitspraken van de Britse politicologe Margaret Canova: “ze willen reactie uitlokken, aandacht krijgen om hun grandioze ego te voeden.”

Iemand als Trump is dus geen voorbeeld van degelijk leiderschap. Hij is vooral een kleine, zielige man die in zijn eigen figurentheater beweegt. Iemand waar je eigenlijk beter medelijden mee kan hebben. Hij wou president worden, voor de kick, maar hij wilt het niet zijn. Hij weet niet eens hoe. Hij is gevoelloos, hij is bang van vrouwen, nog banger van mannen en wat hun mening over hem zou kunnen zijn en hij is doodsbenauwd van zijn enigszins gekwetste zelf. De kleinste vorm van kritiek maakt hem razend omdat hij bestaat bij gratie van bevestiging en complimenten. Hij kan bij zichzelf niet ten rade gaan, want zijn gevoelswereld is als een gitzwarte, angstaanjagende, peilloze diepte zonder enige houvast.

protest

Protestborden in Asheville, North Carolina in september 2016. Via Istock

Psycholoog Jennifer Bosson van de University of South Florida stelt dat mannen als Trump zichzelf verheerlijken, manipuleren, minimaliseren en exploiteren, omdat ze diep vanbinnen een afkeer hebben van zichzelf. Ze zijn dus eigenlijk door en door eenzaam. Trump is een bange man. En daarom is hij een gevaarlijke man. Bij dreiging of kritiek kan een narcistisch presidentieel katje in het nauw rare sprongen maken met zeer verregaande gevolgen. Trump zal zonder twijfel duizend keren slaan om nog maar de schijn van een kans te omzeilen om zelf geslagen te worden. ‘Bullies only experience peace when they are cruel. Their blood pressure drops the moment they beat the kid on the playground,’ schrijft David Brooks in zijn stuk ‘Donald Trump’s Sad, Lonely Life’ in The New York Times. Volgens Trump zelf is een zitje in het Witte Huis het minste wat hem toekomt; volgens vele anderen, waaronder Brooks, is een bank bij de psychiater een zinnigere habitat.

Narcistische leiders laten velen in een wereld geloven waar alles goud is dat blinkt.

Willen we onze samenleving overlaten aan figuren als hem? Aan mannen en vrouwen die niet kunnen en niet willen regeren? Aan psychopaten die geen besef hebben van normaliteit of menselijkheid en wars zijn van enig empathisch vermogen? Dat mogen we echt niet doen. Daar moeten we een einde aan maken. En beter vandaag dan morgen. Want een bijzondere kwalijke eigenschap van narcistisch leiderschap is dat mensen in stijgende graad gebonden worden aan een dergelijk leiderschapsfiguur. Ze praten immers naar de mond, ze stellen zich buiten de elite en durven beweren haarfijn te weten wat het ‘volk’ denkt, ze zijn valselijk een van hen. Ze laten velen in een wereld geloven waar alles goud is dat blinkt. Daardoor creëren ze een groepsgevoel dat verslavend werkt.

Het entertainmentgehalte is daarbij zodanig groot dat ook tegenstanders stiekem af en toe wel verlangen naar meer van die gekke kerels en hun absurditeiten. Een dergelijke verbondenheid en afhankelijkheid werkt als een drug: het is als sluipend gif, maar het is verslavend, want elke aanraking geeft een kick. En hoe langer die toestand duurt, hoe moeilijker het zal zijn om er weer van los komen. Er is werk aan de winkel. Want we mogen ons niet vergissen: Trump, Le Pen en Wilders zijn niet de enige. Ze zitten overal, al dan niet in light-versies. Ook de Vlaamse politiek is sterk van het fenomeen doordrongen.

tweets

Veel mensen vinden het gedrag van Trump als president “not normal”.

 

‘It’s going to be okay’ – hoe krijg je het uit je strot?” Laat er eerst kwaadheid zijn en dan actie. Ook Bregman roept op: “het is echt tijd om ons weer echt te engageren, om veel en veel politieker te worden, informeer jezelf en elkaar, richt dingen op, kom samen.” Laat ons dus de winterslaap maar overslaan dit jaar, zodat de media na de analyses kunnen gaan schrijven over de initiatieven die genomen worden om de kaart van onze samenleving grondig te hertekenen. Gisteren is geschiedenis, vandaag lonkt de toekomst.

Hier en daar kiemen reeds zaadjes van zinnig verzet: Jill Stein, de groene, voormalige presidentskandidate in de VS startte een crowdfunding campagne op om geld te verzamelen voor een hertelling van de verkiezingsuitslagen in drie cruciale staten: Wisconsin, Michigan en Pennsylvania. Voor haar moet Trump logischerwijs eerst en vooral aan de deur worden gezet. In 12 uur haalde ze 2,5 miljoen dollar op. Misschien totaal nutteloos, maar misschien ook niet. Wat telt is: ze doet iets. En hopelijk, gauw, volgen we massaal haar voorbeeld.

Foto boven: Istock

Schrijf je reactie

2 reacties
  • Ann says:

    Helaas kan ik wel begrijpen waarom mensen naar de orde van de dag terugkeren. Ook ik was boos toen Trump verkozen werd. Maar hoe boos ik ook ben en hoe vaak ik ook zeg dat het vreselijk is en niet normaal, op het eind van de dag is hij nog steeds de President-elect. Wat wil je dan dat de man/vrouw in de straat doet?
    Ja, ik ben teruggekeerd naar de orde van de dag, maar winterslapen doe ik niet. Ik engageer me verder in LETS, ik steun de klimaatzaak, ik consumeer bewust, ben flexitariër, rijd met de fiets naar het werk… Dat zijn momenteel de enige tools die ik heb om uit te drukken waar het volgens mij met de wereld naartoe moet.
    Boos zijn op Trump kost echt te veel energie. We moeten er iets positief tegenover zetten: een goed alternatief dat mensen aanspreekt.

  • Alice Braham says:

    zeer goed stuk.
    Ik ben klinisch psycholoog gespecialiseerd in hechting. Narcisme, beter gezegd ‘Narcistische persoonlijkheidsstoornis’ is een gevolg van een onveilige hechting met een zéér negatief zelfbeeld als gevolg. De grootheidswaan is één van de mechanismen om dat negatieve zelfbeeld te maskeren voor zichzelf én de ander. Dus wat je schrijft klopt volledig.

Tine kroop drie jaar geleden in de journalistieke pen. Ze schrijft voor Knack Weekend en Sabato en liet inmiddels twee boeken op de wereld los. Voor Charlie Mag zoekt ze graag de rimpels in de vijver. Want achter de kleinste feiten zitten de belangrijkste verhalen.

Lees verder in Wereld

Zonder jou geen Charlie!

Kom bij de leukste club van het internet en krijg:

  • 2 bookzines per jaar, Charlie goodies en toegang tot alle online artikels.
  • En het allerbelangrijkste: de wetenschap dat je bijdraagt aan een stem die nodig is!

Ik word lid!

50
Vrienden van Charlie

Ook Charlie friend worden? Stuur een mail voor info naar sophie@charliemag.be

Colofon

  • Hoofdredactie Jozefien Daelemans
  • Chef redactie Selma Franssen
  • Marketing & partnerships Sophie Docx
  • Art Direction & fotografie Sarah van Looy Carmen de Vos Sandra Mermans
  • Design & code Birdseye design
Adres Redactie

Toko Space t.a.v. Charlie Magazine
Statiestraat 139
2600 Antwerpen