Interview

“Klimaatconferenties zijn niet meer dan window dressing”

“Klimaatconferenties zijn niet meer dan window dressing”

Kan duurzaamheid een trend zijn? En duurzaam reizen, bestaat dat wel? In een reeks panelgesprekken rond duurzaamheid stelt Yasmina El Messaoudi deze en andere vragen aan mensen die het kunnen weten. Eerst live voor een publiek en daarna op Charlie voor wie het gemist heeft. Het laatste debat ging over duurzame energie. Foto’s: Lissa Van Eesbeeck

In het vierde koopkracht debat van Club content, Circuit, Plein Publiek en Charlie gaan we na hoe ver we staan met duurzaamheid. Hoofdredactrice Jozefien Daelemans sprak met Jasper Verreydt (Turbulent Hydro), Pieter Verhaegen (Renewers), Benjamin Clarysse (Bond Beter Leefmilieu) en Aviel Verbruggen (professor emeritus energie en milieu-economie UAntwerpen).

 Benjamin Clarysse is beleidsmedewerker energie Bond Beter Leefmilieu. BBL is een netwerkorganisatie voor Vlaamse verenigingen, burgers, overheden en ondernemingen, gericht op de overgang naar een duurzame samenleving met een circulaire economie.

Er komen steeds meer bottom-up initiatieven naar boven van burgers en geëngageerde ondernemers, voor duurzame energie. Dat is goed, maar nemen burgers op deze manier niet de taken over die de overheid zou moeten doen?
Benjamin Clarysse: “Het is een wisselwerking tussen beide. Een actief middenveld en bottom-up initiatieven kunnen beleid opstuwen en ambitieus beleid zal dergelijke initiatieven de wind in de zeilen geven. We hebben nood aan een fundamentele overstap naar hernieuwbaar en koolstofarme energie in álle sectoren: mobiliteit, energieproductie, gebouwverwarming, industrie en landbouw.

“Maar liefst 85 procent van de Belgen beschouwt klimaatverandering als een probleem dat dringend aangepakt moet worden.”

Individuele inspanningen volstaan niet meer. Stapje voor stapje vooruit ook niet. Dit is een collectieve uitdaging: beleidsmakers moeten zorgen dat de juiste keuzes ook de makkelijkste keuzes worden. En dat ze haalbaar zijn, vooral voor wie het minder breed heeft.

Het draagvlak voor klimaatactie is nog nooit zo groot geweest. Meer dan 70.000 manifestanten vroegen begin december aan de overheid om werk te maken van een effectief en rechtvaardig klimaatbeleid. Maar liefst 85 procent van de Belgen beschouwt klimaatverandering als een probleem dat dringend aangepakt moet worden. De energie in de maatschappij is bijzonder tastbaar geworden. Maar als individuele burgers en bedrijven kunnen we maar zo ver springen. We hebben vooruitziende en moedige beleidsmakers nodig om de versnelling mogelijk te maken.”

Klimatoog Corinne Le Quéré en VN-Klimmaattopvrouw Christina Figueres vinden ondanks alle klimaatrapporten ook drie redenen voor klimaatoptimisme. Eén: de belangrijkste technologie zit op schema. Twee: staten, steden en bedrijven verscherpen hun klimaatacties en drie: de klimaatdoelen worden verscherpt. Zijn jullie even optimistisch?
“Er zijn heel wat redenen om hoopvol te zijn over de toekomst. Het stenen tijdperk is niet geëindigd omdat er geen stenen meer waren, maar omdat er efficiëntere werktuigen uit koper bestonden. Net op dezelfde manier zal ook het fossiele tijdperk eindigen.

“De bouwsector in Vlaanderen kan tegen 2030 zorgen voor 27.000 extra jobs door energetische renovaties.”

Hernieuwbare energie uit zon en wind is nu al competitiever dan elektriciteitsproductie uit steenkool. Ook productiekosten voor batterijen dalen jaarlijks met vijftien procent. Positief is ook dat de wereld van de investeerders stilaan klimaatrisico’s in kaart begint te brengen. Steeds meer aandeelhouders roeren zich en vragen van bedrijven een klimaatstrategie omdat ze verlies aan waarde vrezen.

Beleidsmakers kunnen het verschil maken door gewoon duidelijk te zijn: ambitieuze doelstellingen voor hernieuwbare energie en energiebesparing zorgen ervoor dat bedrijven ook zullen investeren in die hernieuwbare toekomst. En beide sectoren leveren veel jobs op. De bouwsector in Vlaanderen kan tegen 2030 zorgen voor 27.000 extra jobs door energetische renovaties. De bouw van windmolenparken op zee is in België goed voor zo’n 15.000 jobs. En Audi Brussel en Volvo in Gent zetten in de toekomst volop in op elektrische wagens. De energietransitie is al ingezet, maar het zal van het beleid afhangen of we op tijd snelheid maken om de opwarming van de aarde onder controle te houden.”

Aviel Verbruggen is professor dr. emeritus energie en milieu-economie UAntwerpen. Hij heeft al een heel leven ervaring met onderzoek naar duurzame energie, en met enkele zware dossiers zoals de Vlaamse groene stroom-certificaten en het IPCC rapport over hernieuwbare energie. Zijn geschreven werk en lezingen vind je op zijn website.

Premier Charles Michel staat achter het voorstel van de Waalse regering om de COP26, de VN-klimaatconferentie in 2020, naar ons land te halen. Is dat niet enkel ‘window dressing’ als er structureel niets verandert qua beleid?
Aviel Verbruggen: “Je kan de COP’s inderdaad als ‘window dressing’ zien. Het zijn praatbarakken die hun doel, gevaarlijke klimaatverandering voorkomen, voorbijschieten. In 1992 hebben de landen van de wereld unaniem het Klimaatverdrag (UNFCCC) aangenomen in Rio de Janeiro. Deze Rio bijeenkomst heeft ook Duurzame Ontwikkeling als nieuw paradigma van economische ontwikkeling aanvaard, en een verdrag over behoud van de biodiversiteit, en een over het tegengaan van woestijnvorming.

“Tien jaar na de COP15 in Kopenhagen is er veel kostbare tijd verspild.”

COP21, het Parijs-akkoord in 2015, was essentieel niet meer dan de Rio hoogmis van 1992 overdoen. Unanimiteit in Parijs was contraproductief, want in de uitvoering van het 1992-verdrag moeten verantwoordelijkheden worden toegewezen, en die liggen bij een twintigtal, meestal de rijkste, landen die meer dan negentig procent van de broeikasgassen uitstoten.

Tien jaar na de COP15 in Kopenhagen is er veel kostbare tijd verspild. Het Parijs-akkoord is een vage tekst, door weinig mensen gelezen, want je moet vertrouwd zijn met de COPiaanse taal om het te pruimen. Fabius zelf heeft de dag van de goedkeuring geantwoord op de vraag van een journalist over die vaagheid: “Vaagheid heeft het voordeel dat ieder land kan zeggen dat ze gewonnen hebben.”

Zijn we verslaafd aan fossiele brandstof?
“De overheid wellicht aan de inkomsten die met het gebruik van fossiele brandstoffen samenhangen. De meeste rijke mensen vinden vele diensten en producten een evidentie: een auto, vliegtuigreizen, pakjeslevering, een overvloed aan eten en drinken, … Deze diensten en producten vergen enorm veel fossiele brandstoffen.

De echte verslaving is die aan het te veel aan auto’s, vliegtuigen, pakjes… Dit genezen is een politiek, sociale én ethische taak. Dit is geen strijd tegen de armoede, maar een strijd tegen de rijkdom. Kan een minister die de noodzakelijke, juiste keuzes maakt, met diepgaande kennis van zaken, goed onderbouwd, met aandacht voor cohesie in de samenleving populair zijn? Wellicht wel. De echte vraag is: hebben we ministers van dit kaliber?”

“Dit is geen strijd tegen de armoede, maar een strijd tegen de rijkdom.”

Is er te weinig aandacht in de media voor juiste informatie over klimaat en duurzame energie?
“De mediawereld is niet mijn specialiteit, maar ik zie dat een hoog percentage van de media in handen is van gevaarlijke crooks & concerns. Bijna alle standaardmedia zijn ‘meelopers’ of papegaaien: ze praten mekaar na. Journalisten krijgen niet de middelen om degelijke kennis op te bouwen. Dit zie ik steeds opnieuw als er lichtzinnig over nucleaire (atoom-)energie wordt geschreven. Een pluim voor alternatieve media, zoals De Correspondent en  DeWereldMorgen, die met de middelen van hun lezers, goede informatie bieden.”

Pieterjan Verhaeghen van Renewers. Zij organiseren een nieuw energiemodel, met lokale groene energie, rechtstreeks van de producent.

Jasper Verreydt (Turbulent Hydro), Pieter Verhaegen (Renewers) en Benjamin Clarysse (Bond Beter Leefmilieu)

Hernieuwbare energie is de toekomst, maar is het ook voor iedereen haalbaar en betaalbaar? Of is het enkel weggelegd voor de mensen die het kunnen betalen?
Pieterjan Verhaegen: “De perceptie heerst dat groene energie duur is door foutieve politieke beslissingen in het verleden die gigantische gaten in de begroting hebben geslagen. Dit hoeft niet zo te zijn wanneer een langetermijnvisie resulteert in een structurele transitie waar de burgers en organisaties tijd krijgen om zich aan te passen.

“De perceptie heerst dat groene energie duur is door foutieve politieke beslissingen in het verleden.”

Zo dien je niet per vervuilende scooter/verwarming te straffen, maar eerder in te zetten op het verbieden van nieuwe vervuilende scooters of verwarmingen zodat de transitie rustig aan wordt ingezet. Hiervoor moet je wel verder dan één ambtstermijn kunnen kijken.

Voorts is het een misvatting dat groen duurder zou zijn dan grijs. Met renewers bieden we groene energie aan op een transparante manier en dit aan een competitieve prijs. Het transparant aanbieden van lokale groene bronnen hoeft geen meerkost met zich mee te brengen. Je hoeft dus niet dieper in je buidel te tasten.”

Welke rol speelt onze overheid om groene energie te controleren en certificeren?
“Er bestaat al een controlemechanisme van de overheid om groene energie te certificeren. Dit is jammer genoeg geen garantie voor kwalitatieve groene energie omdat ze steeds een grijze zone is om buitenlandse certificaten te gebruiken om Belgische stroom groen te kleuren. Verder blijven certificaten erg abstract en helpt dit niet bepaald om de burger warm te maken voor groen. Daarom dat we met Renewers een totaal ander verhaal willen brengen: Je kiest als klant volledig zélf van welke lokale groene bron je jouw energie afneemt. We verkopen geen groen stukje papier maar vertellen het verhaal van mensen die nu al hun schouders onder de ontwikkeling van groene energie in België zetten.”

Lees hier alle interviews van de panelgesprekken over duurzaamheid

Schrijf je reactie

Lees verder in Wereld
Vrienden van Charlie

Ook Charlie friend worden? Stuur een mail voor info naar sophie@charliemag.be

Colofon

  • Hoofdredactie Jozefien Daelemans
  • Chef redactie Selma Franssen
  • Marketing & partnerships Sophie Docx
  • Art Direction & fotografie Sarah van Looy Carmen de Vos Sandra Mermans
  • Design & code Birdseye design
Adres Redactie

Toko Space t.a.v. Charlie Magazine
Statiestraat 139
2600 Antwerpen