1721 rosse voenken

Dit weekend gaat de Redhead Days door in Tilburg. Met ruim 40.000 bezoekers uit meer dan 80 landen zijn de Redhead Days het grootste internationale festival voor roodharigen en fans. Redactrice en roodharige Arkasha ging een van de vorige edities al eens kijken.

In mijn agenda stond onder 6 september al maanden ‘roodharigendag’ geschreven. Mijn rosse vriendin Renée en ik hebben het wel vaker over onze verzameling sproeten en welke zonnecrème de beste is, maar dit jaarlijkse moment is het enige waarop ook de mensen rondom ons dat interesseert. En dus rijden we het eerste weekend van september nog eens de grens over. Voor het eerst niet met de trein en wel met de auto, al heeft onze gps daar weinig zin in. Na veel geknoei besluiten we de bordjes te volgen. Eenmaal dichter bij de stad zien we drie vurige kapsels een bruggetje oversteken. Geen twijfel mogelijk. We zitten juist.

Op de Grote Markt van Breda komen we in een zee van rode haren terecht: Baby’s met vurige pluisjes, Hollandse moeders met kortgekapte snitten, ruige mannen met lange roestige baarden en hier en daar een koperen godin: ze worden hier allemaal verwelkomd door de organisatie. De themakleur is blauw dit jaar en iedereen heeft zijn best gedaan: turquoise t-shirts, marineblauwe vestjes, jeansbroeken en hemelsblauwe jurken, de vurige hoofdjes steken er prachtig tegen af.

Hoe kom je in godsnaam op het idee om een groep roodharigen samen te brengen? Organisator en schilder Bart Rouwenhorst vertelt dat hij 10 jaar geleden een advertentie plaatste. Hij zocht een paar roodharige modellen om te poseren voor zijn schilderijen en werd overrompeld door de reacties en de opkomst. Er kwamen zo’n 200 vrouwen op zijn advertentie af en het idee voor een jaarlijkse bijeenkomst was geboren. In de loop der jaren veranderde de naam van de Roodharigendag naar de Redhead Days: van één dag met een voornamelijk Nederlands publiek groeide het festival uit tot een driedaagse happening waar zo’n 4.000 roodharigen vanuit Australië, Amerika, Rusland, Indonesië, Zuid-Afrika, Italië, Tsjechië, Zwitserland, Iran, Hongarije, ja eigenlijk van overal, op afkomen. De activiteiten die dit weekend worden georganiseerd gaan van speeddaten over dansinitiaties en yogalessen tot fotoshoots en modeshows met alleen maar roodharige modellen.

“Fotografen nemen foto’s langs de bovenkant, zodat onze rosse kruintjes duidelijk zichtbaar zijn.”

Na de toespraak van Rouwenhorst wordt de rosse massa gevraagd om van de Grote Markt naar het aanpalende Valkenbergpark te trekken, want daar vinden de jaarlijkse telling en het fotomoment plaats. De vraag is of we dit jaar met meer roodharigen samen op de foto zullen gaan dan vorige jaren. Eén voor één worden we door hekken naar een grote open cirkel gestuurd. Wie geen natuurlijk rood haar heeft, komt er niet in. Vrijwilligers tellen de passanten. Aan de rand van de cirkel staat een gigantische stelling met daarop een handjevol fotografen. Ze trekken foto’s langs de bovenkant, zodat onze rosse kruintjes duidelijk zichtbaar zijn, maar ook langs de hekken duwen fotografen hun lenzen in de besproete gezichtjes. De overdreven aandacht is allemaal nogal absurd. Maar het lukt. Het record van vorig jaar wordt met een nipt verschil van 7 roodharige mensen verbroken.

Tussen de massa valt Sander me op. Dit keer niet door zijn rosse haar, wel door zijn opgeplakte Belgische vlag. Ik vraag hem of ik een foto van hem mag nemen. Blijkt dat Sander al jaren naar Breda wilde komen, maar nooit een roodharige metgezel vond. En dus werd zijn bezoek altijd uitgesteld. Dit jaar had hij eindelijk wél een vriend die meewilde. Geen rosse, wel één met een fascinatie voor rosse vrouwen. Aan vrouwelijk schoon dan ook absoluut geen gebrek vandaag. Aan mannen zoals Sanders compagnon ook niet, bewonderende blikken worden hier meer dan eens in het rond gegooid, flirterige praatjes vlotjes aangeknoopt. En de roodharige dames, die laten het zich welgevallen.

Roodharige vrouwen zouden volgens onderzoek een actiever seksleven hebben, al wordt dit ook in vraag gesteld.

Wat is dat toch met rode haren? De vraag of het waar is dat roodharige vrouwen goed zijn in bed werd mij in mijn leven al meermaals gesteld. Werner Habermehl, een Duitse seksuoloog, kwam tijdens een onderzoek tot de conclusie dat roodharige vrouwen een actiever seksleven en meer seksuele partners hebben dan blondines en brunettes, al wordt zijn onderzoek hier en daar ook in vraag gesteld. De reden voor die hogere seksuele activiteit zou volgens Habermehl echter niet hun hogere promiscuïteit zijn, wel het feit dat mannen hen als seksueel aantrekkelijker en actiever beschouwen. Een self-fulfilling prophecy dus.

En hoe zit het met de populariteit van roodharige heren? Daarover doen heel wat minder seksmythes de ronde. Wanneer er een jongen met rood haar wordt geboren, is men al gauw bang dat hij gepest zal worden. Sander vertelt dat hij als kind wel eens werd nageroepen, maar nooit zo erg dat hij het aan zijn hart liet komen. ‘Er is maar één vraag waardoor ik mij echt beledigd voel’, gaat hij verder. ‘Mensen vragen mij soms waarom ik mijn haar niet kleur.’ We kijken hem ongelovig aan. ’Dat zou pas belachelijk zijn, toch? Dan was ik een rosse die ook nog eens zijn haar kleurde.’

“Ik heb enkel een rode baard, die laat ik zo’n vijf weken voor het festival groeien, maar morgen gaat die er weer af.”

Een Nederlandse man van middelbare leeftijd met een roestige baard en een licht millimeterkapsel mengt zich in ons gesprek. Hij spendeert het eerste weekend van september al jaren in Breda, samen met zijn roodharige dochtertje. Op maandag neemt hij zelfs een dag vrijaf ‘om te bekomen van al dat rode geweld.’ Ons gesprek gaat over koetjes en kalfjes, maar dan richt Sander zich plots ernstiger tot hem. ’Ik heb het eigenlijk nog nooit aan iemand durven vragen’, begint hij. ‘Vanaf welke leeftijd word ik eigenlijk grijs?’ Helaas is hij ook bij de man met de baard aan het verkeerde adres. ’Ik ben blond’, antwoordt die. ‘Ik heb enkel een rode baard, die laat ik zo’n vijf weken voor het festival groeien, maar morgen gaat die er weer af.’ We keuvelen verder en langzaam maar zeker komt de zon er door. ‘Oei, we zullen toch niet met z’n allen verbranden?’, lachen Renée en ik. ’Heeft er iemand factor 50 bij?’

De foto’s van onze kruinen zijn gemaakt en we trekken terug richting stadscentrum. Onderweg bots ik op een opvallend stoere gedaante. Luc, zo heet de man, heeft een indianenoorbel, een sjaaltje op zijn hoofd en een rosse snor om u tegen te zeggen. Vanuit Dendermonde is hij met zijn broer naar hier gereden. ’De snor van mijn broer is nog veel langer’, vertelt hij. ‘De mijne kan ik niet meer laten groeien, want ik zit in het leger en dat mag niet.’ Luc stelt me zijn broer Bart voor. Diens rosse snor is inderdaad nog indrukwekkender. Hoe het voelt om hier te staan, vraag ik aan Luc. ‘Heel bijzonder, je voelt echt verbondenheid.’ De zonen van Bart hebben ook rood haar. Met het hele gezin kwamen ze naar hier om de jongens een hart onder de riem te steken, want hun omgeving reageert niet altijd even positief op hun unieke haarkleur. Kinderen zijn hard voor elkaar.

Het doet me denken aan animatiereeks South Park. In een aflevering uit 2005 geeft leerling Eric een spreekbeurt over rosse kindjes. ‘Gingers don’t have souls’, beweert hij tijdens zijn uiteenzetting en die uitspraak werd nadien wereldwijd een slagzin voor pesters. In Breda draagt een jonge man vandaag een opschrift dat daar netjes de draak mee steekt: ‘Souls are overrated.’

Procentueel zijn er opvallend meer mannen aanwezig dan de laatste keer dat Renée en ik hier waren. Ze staan dit jaar dan ook volop in de kijker. Niet alleen omdat Vincent Van Gogh dit jaar de mascotte is, ook omdat er voor het eerst een heuse Misterverkiezing wordt georganiseerd. Hoewel er zestien beloftevolle inschrijvingen waren, is de opkomst mager. De roodharige heren zijn maar met z’n vijven. Twee kandidaten zijn Nederlanders, er is een Deen, een Duitser en onze favoriet, Gareth, is een Amerikaan. ‘Wat het voordeel is van een natuurlijke roodharige te zijn’, vraagt de presentatrice hem. ‘Dat je razend kwaad kan worden en dat nadien op je rode haar kan steken’, antwoordt hij vlotjes. Hier en daar deelt Gareth een strategisch geplaatste knipoog uit. Over alles is nagedacht. Tijdens de tweede ronde loopt hij in een worteloranje zwembroek het podium op. Zijn torso is bleek en stevig afgetraind. Hij krijgt assistentie van een beatboxer en zingt een liedje van Michael Jackson. De meisjes van een jaar of achttien achter ons zijn onder de indruk. Hun gezichtsuitdrukking is een combinatie van glunderen en blozen. Dat hij de perfecte Mister Ginger is, voelt iedereen aan, maar Gareths zelfzekerheid wordt afgestraft door de driekoppige jury. Ze laten underdog Nick winnen.

Intussen worden in de grote Kerk van Breda feiten en fabels over rood haar uit de doeken gedaan. Dermatoloog Tim Wentel vertelt zijn rosse publiek dat mutaties van het MC1R-gen dat op chromosoom 16 ligt, verantwoordelijk zijn voor rood haar en sproeten. Die sproeten zijn trouwens normale huid die normaal bruint, alle witte huid die daar rond zit is afwijkend. En de genmutatie komt nog op andere manieren aan de oppervlakte. Zo komt linkshandigheid procentueel vaker voor bij roodharigen, maar ook de ziekte van Parkinson en Gilles de la Tourette. Wentel vertelt dat zo’n 22% van de mensen met het Tourette-syndroom rood haar hebben en dan 55% van de Tourette-populatie één of meerdere familieleden van de eerste of tweede graad met rood haar heeft. Dat er een verband is tussen rood haar en Gilles de la Tourette wordt daarom algemeen aangenomen, maar hoe de vork precies in de steel zit, daarvoor is nog meer onderzoek nodig.

Wanneer een rosse in zijn of haar leven 5 keer onder de zonnebank gaat, heeft die dubbel zoveel kans op huidkanker.

‘Verbranden’ als thema kan natuurlijk niet ontbreken in de lezing van dermatoloog Wentel. Hij weet waarover hij het heeft wanneer hij zijn publiek waarschuwt. Onder de zonnebank gaan is een absolute no go. Wanneer een rossekop in zijn of haar leven vijf keer onder de zonnebank gaat, heeft die al dubbel zoveel kans op huidkanker. Daar tegenover staat dat roodharigen van zichzelf meer vitamine D aanmaken, de vitamine die de mens voornamelijk uit zonlicht haalt. Ze hebben dus gewoon niet zoveel licht nodig als anderen. Zei er iemand iets over vampieren?

Dat rood haar ooit zou uitsterven, wordt vaak gedacht, maar dat is volgens Wentel een fabeltje. Vaak wordt het gemuteerde MC1R-gen generaties meegedragen zonder dat het effectief tot uiting komt, maar af en toe neemt het toch de bovenhand en wordt er een kind geboren met rode haren en sproeten. Niet enkel uit blanke ouders trouwens. Dat er hier ook prachtige mixed race kindjes met rossig kroeshaar rondlopen is het levende bewijs van Wentels theorie.

“Mijn ouders susten mij met het idee dat mijn haarkleur niet ros, maar ‘aardbeienblond’ was.”

Nog een levend voorbeeld is Alyona, het Russische meisje dat Renée en ik vandaag ontmoeten. Het was voor haar een grote wens om hierheen te komen en dus boekte ze een reisje doorheen België en Nederland, met een tussenstop in Breda. Haar prachtige zeemeermingolven erfde ze noch van haar moeder, noch van haar vader, wel van een overovergrootvader. Voor de rest heeft ze geen roodharige familie. Haar reisvriendin Helen is eigenlijk blond, maar zette speciaal voor deze dag een kleurshampoo op haar krulletjes. Het pakte uit als het soort rossig blond dat ik zelf als kind had.

En dat brengt me bij een ander verhaal, over mezelf dit keer. Omdat mijn ouders mij wilden wapenen tegen pesters, susten ze mij met het idee dat mijn haarkleur niet ros, maar ‘aardbeienblond’ was. Ik heb het lang geloofd. Mijn moeder wist dat rood haar in de familie zat en er is mij achteraf verteld dat ze, toen ze zwanger was, vurig hoopte dat ik geen rosse zou zijn.

Ze had geluk, ik werd kaal geboren. Maar de duivel komt in vele gedaanten.

Het is je vergeven hoor, mama.

De Redhead Days gaan in 2019 door in Tilburg van 23 tot en met 25 augustus.